Παρακολουθώ για χρόνια ασθενείς, ανθρώπους γεμάτους αγωνία, στεναχώρια και πόνο, που αγωνιούν να κατακτήσουν ξανά την υγεία τους. Ένα αγαθό απλό και ύψιστο, μία ευλογία που όταν υπάρχει θεωρείται δεδομένη.
Μελετώ το ιατρικό πρόβλημα αυτών των ανθρώπων. Συχνά όμως, όταν έχω χρόνο, ιχνηλατώ τα χαρακτηριστικά τους, τη σκέψη τους, τον τρόπο έκφρασης, αντίληψης και τη φόρμα της σύνολης ζωής τους.
Είναι η ποικιλία τους τεράστια. Όπως και οι απόψεις τους, οι σκέψεις τους, οι επιλογές τους και οι προτεραιότητες τους. Πολλές φορές, το πρόβλημα που τους έφερε στην πόρτα μου είναι μικρότερο από τα προβλήματα που δεν έχουν αναγνωρίσει και που είναι τα σημαντικότερα.
Αναμφίσβητητά, αυτό που εύκολα αναγνωρίζεις στους ασθενείς σου, είναι η ποιότητα της σκέψης τους.
Υπάρχουν άνθρωποι συγκροτημένοι, με εστιασμό στη σκέψη τους και στη διαδικασία προσέγγισης του προβλήματός τους και άνθρωποι άλλοι, με σκέψη απλοική, περίεργη και -όχι σπάνια- αυτοκαταστροφική.
Υπάρχει ομως ένα σημαντικό παράδοξο, όπως το διαπιστώνω στα χρόνια της επαφής μου με τους ανθρώπους και τους ασθενείς μου: Ο τρόπος επιλογής του γιατρού τους.
Αναρωτιέμαι ειλικρινά, αν αυτό που συμβαίνει είναι επιπολαιότητα, έλλειψη γνώσης, αφέλεια ή κάτι περισσότερο δομικό που σχετίζεται με τον τρόπο που προσφέρεται η υγεία και η περίθαλψη στους καιρούς μας.
Πώς είναι πράγματι δυνατόν, να ερμηνεύσεις τις επιλογές ανθρώπων πανέξυπνων και ικανότατων στις επιχειρήσεις τους, που «ξεπέφτουν» κυριολεκτικά σε ελάχιστα καταρτισμένους γιατρούς, ταλαιπωρούμενοι χρόνια, με τραγικές διαγνωστικές και θεραπευτικές επιλογές;
Είναι η επιλογή γιατρού, θέμα διαίσθησης, τύχης ή θέμα μιας τεκμηριωμένης απόφασης;
Είναι συχνά όλα τα προηγούμενα ή άλλοτε τίποτα. Είναι συχνότατα ή γνώμη κάποιου γνωστού, ή άλλοτε μία φήμη που διατρέχει, βάσιμη ή αβάσιμη.
Οπωσδήποτε όμως, είναι η πραγματικότητα που δείχνει ότι η ιατρική πράξη, σαν γεγονός επιστημονικό, εμπορικό και κοινωνικό δεν έχει προσεγγιστεί κατάλληλα μέχρι σήμερα, με βάση την παγκόσμια σταθερά, κόστος και αποτέλεσμα.
Απλά, οι ασθενείς πληρώνουν, βιώνουν και εύχονται να έχουν επιλέξει –όταν έχουν αυτό το δικαίωμα- έναν πραγματικά ικανό, καταρτισμένο και «ανθρώπινο», γιατρό. Γιατί στο γιατρό, όλα τα προηγούμενα, σε καταλληλη αναλογία είναι αναγκαία και απαιτούμενα.
Ένας εξαιρετικά «ανθρώπινος» γιατρός, με περιορισμένη ικανότητα και εμπειρία είναι συχνά περισσότερο καταστροφικός από άλλους, λιγότερο φιλικούς, αλλά σοβαρούς και καταρτισμένους θεράποντες.
Ασφαλώς όμως, όταν συνδυάζεται η καλοσύνη και η απλότητα με υψηλή επιστημονική σκέψη φτάνουμε στο ιδανικό αποτέλεσμα.
Ευχόμαστε ότι εξελικτικά, ένας καλά μορφωμένος ασθενής, που σκέπτεται, επικοινωνεί και αναζητεί θα έχει την ευκαιρία να επιλέγει τους γιατρούς του, με βάση καλά οργανωμένα κριτήρια και όχι απλά τη γνώμη του κουμπάρου… ή το συναίσθημα.